خواهيم پرداخت و به هنگام ارزيابى قرائت‌هاى مختلفى كه از فرهنگ عاشورا صورت گرفته است از نامه‌ها ، سخنان ، خطبه‌ها و رجزهاى عاشورايى بانى انقلاب شگرف كربلا سود خواهيم جست . به درستى كه من مرگ ( در راه خدا ) را جز سعادت و زندگانى با ستمگران را جز هلاكت و نابودى نمىدانم . « 1 » آگاه باشيد كه زنازادهء فرزند زنازاده ( / عبيداللّه بن زياد ) مرا در ميان ( انتخاب ) مرگ و تسليم ( ذلّت‌بار ) مخيّر ساخته ولى ذلّت از ما ( خاندان پيامبر ) فاصله دارد ، ذلّتى كه خداوند ، ما و پيامبر خود و مؤمنان را ( از پذيرش آن ) باز داشته و به دور نگاه داشته است . امكان ندارد كه مردان آزاده و غيرتمند تسليم شدن در برابر ستمگران را بر مرگ شرافتمندانه ترجيح دهند . « 2 » امام حسين ( ع ) در نامه‌اى كه براى مردم بصره نوشته‌اند ، بر دو اصل مبنايى تكيه كرده‌اند : ( من در تشكيل حكومت اسلامى ) شما را به كتاب خدا و سنّت رسول او فرا مىخوانم . « 3 » امام حسين ( ع ) در نامهء ديگرى كه براى مردم كوفه مىنويسند ، چهار شرط اساسى زمامدارى مسلمين را يادآور مىشوند : به جان خودم سوگند فقط كسى شايستهء امامت و زمامدارى ( مسلمانان ) است كه به قرآن عمل كند ، و عدالت را مبنا و اساس كار ( خود ) قرار دهد ، و حق را گسترش دهد ، و خود را وقف ( خدمت در راه ) خدا سازد . « 4 » امام حسين ( ع ) پس از شهادت اصحاب و ياران وفادار خود ، سپاه دشمن را به پيكار طلبيد و هر كس را كه در برابر او قرار مىگرفت از دم شمشير مىگذرانيد تا جايى كه تعداد

--> ( 1 ) . انّى لا ارَى المَوْتَ الّا سَعادةً وَلَا الحَيوةَ مَعَ الظَّالِمينَ الّا بَرَماً . ( طبرى ، ج 4 ، ص 305 و تحف العقول ، ص 245 ) . ( 2 ) . الا انَّ الدَّعىَّ بنَ الدَّعى قَد رَكَزَنِى بَينَ السَّلَّةِ وَالذِّلَّة وَهيهَات مِنَّا الذِّلَّة ، يَابِى اللّه ذلِكَ لَنا ورسولُهُ وَالمؤمنُون وَحجورٌ طابت وَطَهُرَت وأنُوفٌ حَميَّة ونُفوسٌ ابِيّه مِنْ ان نُؤْثِرَ طَاعَةَ اللِّئام عَلى مَصارِعِ الكرام ) ( طبرى ، ج 4 ، ص 323 ؛ تحف العقول ، ص 241 ؛ تاريخ ابن اثير ، ج 3 ، ص 287 ؛ لهوف ، ص 42 ؛ مقتل خوارزمى ، ج 2 ، ص 7 ) . ( 3 ) . وَانَا ادعوكُم الى كِتابِ اللّه وسنَّةِ نَبِيّهِ . ( طبرى ، ج 4 ، ص 266 ) ( 4 ) . فَلِعُمرِي مَا الامَامُ الّا العامِلُ بالكِتاب وَالآخِذُ بِالقِسط والدّائِنُ بِالحق والحابِس نَفْسَهُ عَلى ذاتِ اللّه . ( طبرى ، ج 4 ، ص 262 )